Wanneer is een verkeersregelaar wettelijk verplicht in de bebouwde kom?

Een verkeersregelaar is in de bebouwde kom wettelijk verplicht zodra werkzaamheden aan de openbare weg leiden tot een situatie die niet veilig met statische verkeersmaatregelen kan worden afgehandeld. Dit geldt in het bijzonder wanneer het verkeer actief geleid moet worden, wanneer zichtlijnen beperkt zijn, of wanneer er sprake is van een complexe of dynamische verkeerssituatie. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de verplichte inzet van verkeersregelaars bij wegwerkzaamheden in de bebouwde kom.

Welke wet- en regelgeving bepaalt wanneer een verkeersregelaar verplicht is?

De verplichting om een verkeersregelaar in te zetten is vastgelegd in de Wegenverkeerswet 1994 en de daarop gebaseerde uitvoeringsregelingen, waaronder het Reglement verkeersregels en verkeerstekens (RVV 1990) en de CROW-richtlijnen voor tijdelijke verkeersmaatregelen. De gemeente is bevoegd gezag en legt via de vergunning voor werkzaamheden aan de openbare weg vast welke maatregelen verplicht zijn, inclusief de eventuele inzet van verkeersregelaars.

In de praktijk zijn de CROW-publicaties, en dan met name publicatie 96b, de leidende standaard voor het inrichten van tijdelijke verkeerssituaties. Gemeenten en opdrachtgevers zijn verplicht deze richtlijnen toe te passen bij werkzaamheden op de openbare weg. De vergunning die een gemeente verleent voor wegwerkzaamheden, beschrijft expliciet welke verkeersmaatregelen genomen moeten worden en of de inzet van een gecertificeerde verkeersregelaar verplicht is.

Verkeersregelaars die worden ingezet bij werkzaamheden moeten voldoen aan de BRL 9101-certificering. Deze certificering garandeert dat de verkeersregelaar de juiste opleiding heeft gevolgd, bevoegd is om aanwijzingen te geven die gelijkstaan aan verkeerslichten, en aanspreekbaar is op professioneel gedrag. Zonder dit certificaat is een verkeersregelaar juridisch niet bevoegd om het verkeer te regelen.

Bij welke werkzaamheden in de bebouwde kom is een verkeersregelaar altijd verplicht?

Een verkeersregelaar is in de bebouwde kom altijd verplicht wanneer werkzaamheden leiden tot een situatie waarbij statische bebording en afzettingen onvoldoende zijn om het verkeer veilig te verwerken. Dit is het geval bij eenrichtingsverkeer over een rijbaan die normaal in twee richtingen wordt gebruikt, bij het afsluiten van een kruispunt, of wanneer voetgangers en fietsers actief begeleid moeten worden door een werkzone.

Concrete situaties waarbij een verkeersregelaar in de bebouwde kom verplicht is, zijn onder meer:

• Werkzaamheden waarbij een rijstrook of rijbaan volledig wordt afgesloten en het verkeer beurtelings doorgelaten moet worden (pendelen)
• Graafwerkzaamheden op of nabij een kruispunt waarbij de verkeerslichten buiten gebruik zijn
• Werkzaamheden waarbij het zicht op naderend verkeer beperkt is door obstakels of bochten
• Situaties waarbij zwaar materieel de openbare weg op of af rijdt en het overige verkeer daarvoor moet stoppen
• Evenementen waarbij grote aantallen voetgangers de rijbaan oversteken
• Calamiteiten en omleidingssituaties waarbij het verkeer handmatig gestuurd moet worden

Bij twijfel over de vraag of een verkeersregelaar verplicht is, is het raadzaam dit vooraf te toetsen aan de CROW-richtlijnen of de gemeente om advies te vragen. Wij bieden ook verkeersadvies en totaaloplossingen voor dit soort situaties, zodat u precies weet wat er nodig is voordat de werkzaamheden starten.

Wat zijn de gevolgen als een verkeersregelaar ontbreekt terwijl dat verplicht is?

Wanneer een verkeersregelaar verplicht is maar niet aanwezig is, zijn de gevolgen zowel juridisch als praktisch ernstig. De verantwoordelijke partij, doorgaans de aannemer of projectleider, kan aansprakelijk worden gesteld voor schade of ongelukken die ontstaan doordat het verkeer niet correct wordt geregeld. Bovendien kan de gemeente de werkzaamheden stilleggen totdat aan de vergunningsvoorwaarden wordt voldaan.

Concreet kan het ontbreken van een verplichte verkeersregelaar leiden tot:

• Stillegging van de werkzaamheden door de gemeente of politie
• Aansprakelijkheid voor schade bij verkeersongelukken in de werkzone
• Boetes of intrekking van de vergunning
• Reputatieschade bij de opdrachtgever
• Vertraging van het project door gedwongen herstelmaatregelen

In situaties waarbij een incident plaatsvindt en achteraf blijkt dat een verkeersregelaar verplicht was maar ontbrak, kan de aansprakelijkheid ook doorwerken naar de opdrachtgever. Het is daarom essentieel dat projectleiders en aannemers vooraf goed in kaart brengen welke verkeersmaatregelen de vergunning voorschrijft, en dat zij zorgen dat BRL 9101-gecertificeerde verkeersregelaars tijdig zijn ingepland.

Wanneer volstaan verkeersmaatregelen zonder verkeersregelaar?

Statische verkeersmaatregelen zoals bebording, afzettingen en omleidingsborden volstaan wanneer de verkeerssituatie voldoende voorspelbaar en overzichtelijk is, het verkeer zelfstandig de juiste weg kan vinden, en er geen actieve begeleiding nodig is. Dit is doorgaans het geval bij werkzaamheden op trottoirs, parkeervakken of in rustige woonstraten met een lage verkeersintensiteit.

Voorbeelden van situaties waarbij verkeersmaatregelen zonder verkeersregelaar kunnen volstaan:

• Werkzaamheden op het trottoir waarbij de rijbaan vrij blijft
• Afsluiting van een parkeervak of laad- en loszone
• Werkzaamheden in een woonstraat met weinig doorgaand verkeer en goede zichtlijnen
• Plaatsen van bebording voor een omleiding die zelfstandig te volgen is

De grens tussen wel en niet verplicht is niet altijd scherp. De CROW-richtlijnen bieden een kader, maar de uiteindelijke beoordeling ligt bij de gemeente die de vergunning verleent. Laat bij twijfel altijd een verkeersplan opstellen door een specialist, zodat u achteraf niet voor verrassingen staat.

Wie is verantwoordelijk voor het aanvragen van een verkeersregelaar bij wegwerkzaamheden?

De verantwoordelijkheid voor het aanvragen en inzetten van een verkeersregelaar bij wegwerkzaamheden ligt bij de uitvoerende partij, doorgaans de aannemer of het bouwbedrijf dat de werkzaamheden uitvoert. Zij zijn verplicht de vergunningsvoorwaarden na te leven en ervoor te zorgen dat alle voorgeschreven verkeersmaatregelen, inclusief de inzet van verkeersregelaars, tijdig worden geregeld.

In de praktijk betekent dit dat de projectleider of uitvoerder al in de voorbereidingsfase moet bepalen of een verkeersregelaar nodig is, en zo ja, deze tijdig moet inplannen. Wacht hier niet mee tot de dag voor aanvang van de werkzaamheden, want gecertificeerde verkeersregelaars zijn niet altijd op korte termijn beschikbaar. Vroeg schakelen voorkomt vertraging en juridische risico’s.

De opdrachtgever, bijvoorbeeld een gemeente, netbeheerder of projectontwikkelaar, draagt eindverantwoordelijkheid voor de veiligheid van de openbare ruimte en kan contractueel vastleggen dat de aannemer voor de verkeersmaatregelen zorgt. Toch is het verstandig als opdrachtgever actief te controleren of aan alle vergunningsvoorwaarden wordt voldaan.

Wij ontzorgen aannemers, infrabedrijven en projectleiders volledig op dit vlak: van het opstellen van het verkeersplan en de vergunningaanvraag tot de daadwerkelijke inzet van BRL 9101-gecertificeerde verkeersregelaars op locatie. Lees meer over ons en hoe wij als vaste partner fungeren voor uw verkeersmanagement, of neem contact op voor een vrijblijvend gesprek over uw project.

Gerelateerde artikelen

• Welke bouwplaatsen zijn wettelijk verplicht een verkeersregelaar in te zetten?
• Waarom kiezen aannemers voor een vaste verkeersregelaar bij wegwerkzaamheden?
• Hoe voorkom je ongelukken bij boomverzorging langs drukke wegen?
• Hoe gaat een goed verkeersbedrijf om met problemen?
• Welke boetes riskeer je zonder juiste vergunningen?